Vergeetachtigheid in de perimenopauze: normaal of zorgelijk?
Je staat in de supermarkt en je hoofd is leeg. Helemaal leeg.
Waarvoor kwam je ook alweer? Je had een boodschappenlijstje, maar dat ligt nog op het aanrecht. Thuis.
Je voelt je even de domste vrouw van de wereld. Herkenbaar? Welkom bij de perimenopauze. Je bent niet gek en je bent zeker niet de enige. Dit overkomt miljoenen vrouwen. Laten we eens eerlijk kijken naar wat er gebeurt in je hersenen en vooral: wat je eraan kunt doen.
Wat is de perimenopauze eigenlijk?
De perimenopauze is de fase vóór de menopauze. Het is een overgangsperiode die soms wel jaren kan duren.
Je lichaam bereidt zich voor op je laatste menstruatie, maar je hormonen slaan nog flink op tilt.
Oestrogenen en progesteron schommelen als een achtbaan. En raad eens? Je hersenen zijn daar extreem gevoelig voor. Veel vrouwen denken dat de overgang pas begint als de menstruatie stopt.
Dat is een misvatting. De klachten starten vaak al veel eerder.
De officiële naam is perimenopauze, maar veel vrouwen noemen het simpelweg "de overgang". Het is de periode waarin je vruchtbaarheid langzaam afneemt.
Waarom vergeet je opeens alles?
Je hersenen zijn een energieverslindend orgaan. Ze hebben stabiliteit nodig om optimaal te werken.
Tijdens de perimenopauze verandert er chemisch gezien veel in je brein. Je geheugen werkt anders. Je merkt het vooral aan je "werkgeheugen".
Dat is het deel van je brein dat informatie tijdelijk vasthoudt. Denk aan een naam die je net hoorde, of dat ene woord dat je net wilde zeggen.
Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat deze vergeetachtigheid echt bestaat. Het is niet je fantasie.
De hormonen en je brein
Je hersenen moeten wennen aan een nieuwe hormonale omgeving. Het goede nieuws? Je langetermijngeheugen blijft meestal gewoon goed werken. Je vergeet niet hoe je moet koken of fietsen. Je vergeet alleen de details van drie seconden geleden.
Oestrogeen is een superhormoon voor je hersenen. Het beschermt je zenuwcellen en zorgt voor een goede doorbloeding.
Als je oestrogeenspiegel daalt, merk je dat direct. Je concentratievermogen neemt af. Je bent sneller afgeleid.
En ja, je kunt jezelf soms betrappen op een zin die halverwege gewoon stopt omdat je de draad kwijt bent.
Slaap speelt hierbij een enorme rol. Veel vrouwen in de perimenopauze hebben last van opvliegers en nachtelijk zweten. Dit verstoort je slaapcyclus.
Een gebrek aan slaap maakt je hersenen trager. Je vergeetachtigheid wordt dus vaak versterkt door slaapgebrek, niet alleen door hormonen.
Is dit normaal of zorgelijk?
Dit is de belangrijkste vraag. Het antwoord is: meestal normaal, maar niet altijd.
Een beetje vergeetachtigheid hoort erbij. Je hoeft je geen zorgen te maken als je af en toe een naam vergeet of je autosleutels kwijt bent.
Als je ze uiteindelijk toch vindt in je jaszak of koelkast (ja, het gebeurt), dan is het meestal onschuldig. Wanneer wordt het zorgelijk? Als je dagelijks functioneren eronder lijdt.
Als je belangrijke afspraken mist ondanks je agenda. Als je vertrouwde routes in de auto plotseling niet meer herkent.
Of als je collega’s opmerken dat je ineens heel anders bent gaan functioneren. Er is een verschil tussen "brain fog" (hersennevel) en ernstige geheugenproblemen. Hersenmist in de perimenopauze voelt als door een mist kijken. Je bent er wel, maar niet scherp.
Ernstige geheugenproblemen gaan verder. Bijvoorbeeld: je vergeet hoe je dagelijkse taken moet uitvoeren, zoals koffie zetten of een wasmachine aanzetten.
Wanneer naar de huisarts?
Dat is een signaal om hulp te zoeken. Twijfel je? Ga altijd naar je huisarts.
Vooral als je jonger bent dan 45 en deze klachten krijgt, of als er een vermoeden is van schildklierproblemen of een vitaminegebrek. Soms is vergeetachtigheid een symptoom van iets anders, zoals een ijzertekort of een depressie.
Een goede huisarts luistert en kan je hormonen laten testen. Bij de huisarts praat je over je klachten. Geef aan hoe lang het al duurt en hoe het je leven beïnvloedt.
Soms verwijst de arts je door naar een gynaecoloog of een neuroloog. Wees niet bang om te vragen naar "perimenopauze" als arts het niet direct noemt. Jij kent je lichaam het beste.
Praktische tips om je brein te helpen
Gelukkig hoef je niet bij de pakken neer te zitten. Je kunt veel doen om je geheugen te ondersteunen.
Het draait allemaal om leefstijl en gewoontes. Je hersenen zijn als een spier: ze hebben training nodig. Doe nieuwe dingen. Leer een taal, speel sudoku of probeer een muziekinstrument.
Bouw aan je brein
Dit stimuleert de aanmaak van nieuwe hersencellen. Ook sociale contacten zijn cruciaal.
Praat met vriendinnen, ga op bezoek bij familie. Een goed gesprek activeert je brein meer dan je denkt.
Let op je voeding. Vetten zijn belangrijk voor je hersenen. Denk aan vis, noten en olijfolie. B-vitamines helpen bij je energiehuishouding.
Sla deze niet over. En drink genoeg water.
Slapen als een roos
Uitdroging maakt je hersenen lui. Je slaap verbeteren is de nummer één oplossing. Zorg voor een koel slaapkamer.
Gebruik ademende kleding in bed. Probeer cafeïne te mijden na 14:00 uur.
Als je nachtelijke opvliegers hebt, kunnen speciale matrassen of kussens helpen. Sommige vrouwen zweren bij mindfulness of yoga voor het slapengaan. Als slaapmiddelen nodig zijn, overleg dit dan altijd met een arts.
Slaapmiddelen kunnen je geheugen soms juist verder verslechteren. Een natuurlijk hulpmiddel is magnesium, maar check dit altijd eerst.
Structuur en lijstjes
Accepteer dat je hoofd even vol is. Gebruik hulpmiddelen zonder schaamte. Een notitieboekje, een app op je telefoon of een witteboard aan de muur.
Schrijf dingen meteen op. Maak vaste plekken voor je spullen.
Leg je sleutels altijd op dezelfde plek. Routine bespaart mentale energie.
Probeer taken te chunken. Dat betekent: deel grote taken op in kleine stapjes. Overzicht houden is makkelijker als je lijstje kort is. Een moeilijke taak voelt minder zwaar als je hem in stukjes breekt.
Medische ondersteuning
Is de vergeetachtigheid te heftig? Er zijn opties, zoals je hersengezondheid beschermen tijdens de perimenopauze. Sommige vrouwen hebben baat bij hormoontherapie (HRT).
Dit moet altijd onder begeleiding van een arts gebeuren. Hormonen kunnen de hersenmist doen opklaren, maar het is geen wondermiddel voor iedereen.
Het hangt af van je medische geschiedenis. Supplementen zoals vitamine D, B12 of omega-3 worden vaak genoemd. Ze helpen, maar werken het best in combinatie met een gezonde leefstijl.
Let op met pillen die "geheugenboosters" beloven. Vaak zijn deze onnodig duur. Echt eten werkt beter.
Conclusie: je bent de baas
Vergeetachtigheid in de perimenopauze is vaak normaal, maar het betekent niet dat je het maar moet accepteren. Ook stemmingswisselingen door hormoonschommelingen horen er vaak bij, maar je kunt hierin de regie terugpakken.
Je bent de baas over je lichaam. Let op je signalen. Slaap goed, eet gezond en blijf je brein trainen. Voelt het niet goed? Zoek hulp.
Er is veel begrip voor deze fase van je leven. Je bent niet alleen en er zijn oplossingen. Dus, volgende keer dat je in de supermarkt staat en je weet niet meer wat je nodig hebt: adem diep in, lach om jezelf en check je lijstje op je telefoon. Het komt goed.