Perimenopauze op het werk: omgaan met hersenmist en stemmingswisselingen

Annelies de Vries

Gediplomeerd coach voor vrouwelijk welzijn

Stel je voor: je zit achter je computer, je hebt een belangrijke deadline, maar het voelt alsof er watten in je hoofd zitten. De woorden die je net nog wist, zijn spoorloos verdwenen.

Een minuut later voel je je ineens geïrriteerd om een kleinigheid, en even daarna voel je je weer ontroerd door een reclamefolder.

Welkom in de perimenopauze, een fase die veel vrouwen tussen de 45 en 55 jaar beleven, maar die ook vroeger kan starten. Het is een periode die je werkprestaties flink op de proef kan stellen, maar met de juiste aanpak kun je hier prima doorheen navigeren. Laten we eens kijken hoe je dat doet, zonder dat het ingewikkeld wordt.

Wat is de perimenopauze eigenlijk?

De perimenopauze is de fase vlak voor de overgang, oftewel de menopauze. Het is een overgangsperiode die soms wel tien jaar kan duren. Je lichaam begint zich voor te bereiden op de laatste menstruaties.

Dit gaat gepaard met hormonale schommelingen. Je eierstokken produceren minder oestrogeen en progesteron.

Dit klinkt misschais abstract, maar het heeft een directe invloed op hoe je je voelt en hoe je denkt. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) begint deze fase vaak rond je 45e, maar sommige vrouwen merken al in hun dertigste de eerste veranderingen.

Het is een heel persoonlijk proces. De ene vrouw heeft amper last, de ander voelt zich flink van slag. De hormonen gaan op de loop, en dat zorgt voor een cascade van veranderingen in je lijf en hoofd.

Hoe beïnvloeden hormonen je brein?

Oestrogeen is een superbelangrijk hormoon voor je hersenen. Het zorgt voor een goede doorbloeding, helpt bij de aanmaak van neurotransmitters (stofjes die je stemming en concentratie regelen) en beschermt je hersencellen.

Als de oestrogeenlevels dalen, merk je dat meteen. Hersenmist is geen officiële medische diagnose, maar het is een heel herkenbaar gevoel.

Hersenmist: het gevoel van watten in je hoofd

Het voelt alsof je hoofd niet scherp is, alsof je door een mist heen kijkt. Je zoekt naar woorden, vergeet waarom je de kamer inliep of hebt moeite met meerdere taken tegelijk. Onderzoek toont aan dat een daling van oestrogeen invloed heeft op de prefrontale cortex. Dit is het deel van je hersenen dat verantwoordelijk is voor plannen, organiseren en beslissen.

Als je normaal gesproken een kei bent in multitasken, kan het voelen alsof je opeens met een beperkte processor werkt.

Concentratie en geheugen

Naast hersenmist kunnen concentratieproblemen en lichte geheugenissues opspelen. Het kan voelen alsof je brein even opnieuw moet opstarten. Dit is vervelend op het werk, zeker als je baan veel focus vereist. Het goede nieuws?

Het is meestal tijdelijk en het betekent niet dat je incompetent bent. Het is een hormonaal dingetje.

Stemmingswisselingen: van nul op honderd

Stemmingswisselingen zijn een ander veelvoorkomend symptoom. Je voelt je misschien sneller geïrriteerd, verdrietig of angstig, zeker wanneer slaaptekort je emotionele balans uitdaagt zonder dat je direct een vinger kunt leggen op de oorzaak.

Dit komt door de wisselwerking tussen oestrogeen en serotonine, een stofje dat je humeur regelt. Een studie in het tijdschrift Menopause vond dat ongeveer 70% van de vrouwen met perimenopauzale klachten last heeft van deze schommelingen. Het is dus niet ‘in je hoofd’; het is een fysiek proces dat vaak gepaard gaat met hersenmist in de perimenopauze.

Fysieke klachten die je werk beïnvloeden

Naast mentale uitdagingen zijn er fysieke symptomen die je werkdag kunnen beïnvloeden:

• Vermoeidheid: Door hormonale veranderingen en slaapstoornissen kun je je uitgeput voelen, ook als je genoeg geslapen hebt.
• Slaapproblemen: Opvliegers ’s nachts zorgen ervoor dat je slaapcyclus wordt verstoord. Je wordt wakker, zweet en valt moeilijk weer in slaap.
• Spier- en gewrichtspijn: Een daling van oestrogeen kan leiden tot stijfheid en pijn, wat het zitten achter een bureau niet comfortabeler maakt.
• Opvliegers: Een plotselinge hittegolf in je gezicht of nek. Niet alleen oncomfortabel, maar ook afleidend tijdens een vergadering.

Praktische strategieën voor op de werkvloer

Hoe ga je hier nu mee om zonder je carrière op het spel te zetten? Hier zijn concrete tips die je meteen kunt toepassen. Je hoeft niet aan iedereen te vertellen dat je in de perimenopauze zit, maar het kan helpen om het bespreekbaar te maken met je leidinggevende of een vertrouwde collega.

1. Wees open, maar selectief

Zeg bijvoorbeeld: “Ik heb momenten dat mijn concentratie even minder is door hormonale schommelingen, maar ik zorg dat mijn werk afkomt.” Dit haalt druk van de ketel en zorgt voor begrip.

2. Pas je werkomgeving aan

Een kleine aanpassing kan een groot verschil maken. Als je concentratie even minder is, is het tijd om je taken anders in te delen. Wat je buiten werktijd doet, beïnvloedt je werkdag.

• Temperatuur: Zorg voor een ventilator of een laagje dat je makkelijk kunt uittrekken bij opvliegers.
• Hydratatie: Houd een fles water bij de hand. Uitdroging verergert hersenmist.
• Verlichting: Fel licht kan hoofdpijn triggeren. Gebruik indien mogelijk zachter licht op je scherm.

3. Werk slimmer, niet harder

• Pomodoro-techniek: Werk in blokken van 25 minuten en neem daarna een korte pauze. Dit helpt om je focus vast te houden.
• Prioriteiten stellen: Maak een lijstje aan het begin van de dag. Kies drie hoofdtaken die echt af moeten. De rest is bonus.
• Notities maken: Vertrouw niet alleen op je geheugen. Schrijf dingen op, gebruik een digitale agenda of een app zoals Todoist of Microsoft To Do.

4. Leefstijl als medicijn

• Beweging: Een wandeling in de pauze of een sportsessie na werk helpt om stresshormonen zoals cortisol te verlagen en je humeur te verbeteren.
• Voeding: Probeer minder suiker en cafeïne te consumeren, omdat deze de opvliegers en angstigheid kunnen versterken. Voedingsmiddelen rijk aan omega-3 (zoals vette vis) kunnen helpen bij hersenfuncties.
• Slaap: Richt je op een vast ritme. Ook al word je wakker door de hitte, probeer je slaapcyclus zo stabiel mogelijk te houden.

De rol van de werkgever: een partnership

De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij jou. Een goede werkgever ziet de waarde van ervaren werknemers en zal ondersteuning bieden.

• Flexibiliteit: Thuiswerken kan een uitkomst zijn. Even je rust pakken zonder dat iedereen het ziet, of een comfortabelere kledingkeuze.
• Open cultuur: Bedrijven die praten over gezondheid, inclusief de overgang, creëren een veiligere omgeving. Dit verlaagt het ziekteverzuim.
• Aanpassingen: Denk aan ergonomische stoelen voor gewrichtspijn of de mogelijkheid om pauzes te nemen wanneer dat nodig is.

Uit onderzoek van bedrijven zoals Mercer blijkt dat investeren in de gezondheid van werknemers leidt tot hogere productiviteit.

Het is dus een win-winsituatie.

Professionele hulp en behandeling

Soms zijn aanpassingen in leefstijl en werk niet genoeg. Dan is het tijd om professionele hulp te zoeken.

• Huisarts of gynaecoloog: Zij kunnen je helpen met een diagnose en eventuele behandelplannen.
• Hormonale therapie (HT): Voor veel vrouwen biedt hormoontherapie verlichting van opvliegers en stemmingswisselingen. Het is belangrijk de risico’s en voordelen te bespreken met een specialist. De European Menopause Society adviseert een geïndividualiseerde aanpak.
• Psychologische begeleiding: Als de stemmingswisselingen zwaar drukken op je mentale gezondheid, kan een psycholoog helpen met copingstrategieën.

Conclusie

De perimenopauze op het werk hoeft geen negatief hoofdstuk in je carrière te zijn. Het is een fase van verandering, maar met bewustwording, de juiste strategieën en open communicatie kun je je werk blijven doen met plezier.

Het gaat erom dat je luistert naar je lichaam, je taken aanpast aan je energieniveau en hulp zoekt waar nodig.

Onthoud: je bent niet de enige, en met een beetje flair en veerkracht kom je hier wel doorheen.