Monddroogte en tandproblemen door perimenopauze

Annelies de Vries

Gediplomeerd coach voor vrouwelijk welzijn

Stel je dit voor: je staat ’s ochtends op en voelt meteen iets geks. Je tong voelt plakkerig, je lippen zijn kurkdroog en zelfs bij het uitspreken van een simpele “goedemorgen” heb je het gevoel alsof je mond is gevuld met watten.

Je bent nog lang niet op de leeftijd dat je een bejaardentas hoeft te dragen, maar je lichaam is wel degelijk aan het veranderen. Het kan zomaar dat je in de perimenopauze bent beland. En ja, dat beïnvloedt niet alleen je humeur of je cyclus, maar dus ook je tanden en je mondgezondheid. Laten we dit eens lekker helder uitleggen.

Wat is de perimenopauze eigenlijk?

Voordat we het over je tanden hebben, even een snelle check. De perimenopauze is de fase vóór de menopauze.

Het is de overgangsperiode waarin je lichaam langzaam afscheid neemt van de vruchtbare jaren.

Je eierstokken produceren nog wel eicellen, maar de hormoonhuishouding gaat flink op de schop. Vooral de daling van oestrogeen speelt hier de hoofdrol. Oestrogeen is namelijk veel meer dan alleen een hormoon voor je vrouwelijke cyclus; het is een echte beschermheer van je slijmvliezen, je huid en dus ook je mond.

Veel vrouwen denken dat de perimenopauze pas begint als de menstruatie onregelmatig wordt, maar vaak starten de eerste signalen al eerder. En sommige vrouwen hebben er last van zonder dat ze het doorhebben.

Het is een sluipend proces. En net als dat je huid anders kan aanvoelen of je haar dunner wordt, verandert er ook het een en ander in je mond.

De link tussen hormonen en een droge mond

Hier komt het: speeksel is je beste vriend. Het houdt je mond vochtig, het spoelt etensresten weg en het neutraliseert zuren.

Een droge mond, ook wel xerostomie genoemd, is een veelvoorkomende klacht tijdens de perimenopauze. Omdat je oestrogeenspiegel daalt, vermindert de aanmaak van speekselklieren. Het gevolg? Een mond die aanvoelt als de Sahara. Je merkt het misschien niet meteen, maar een droge mond heeft flinke gevolgen.

Je tong kan branderig aanvoelen, je hebt vaker dorst en je merkt dat praten of slikken soms moeilijker gaat. En als je denkt "ik los het wel op met een slok water", dan klopt dat deels, maar water spoelt wel even weg, maar het herstelt niet de beschermende laag die speeksel normaal gesproken biedt.

Waarom je tanden nu extra kwetsbaar zijn

Een droge mond is niet alleen vervelend, het is een risico voor je gebit. Speeksel bevat mineralen die je tandglazuur beschermen en helpen herstellen.

Tandbederf en gaatjes

Zonder voldoende speeksel loop je sneller risico op gaatjes en slijtage. Als je mond droog is, heb je een verhoogde kans op cariës, oftewel gaatjes.

Vooral aan de tandhalzen (waar de tand het tandvlees raakt) en rond oude vullingen kan dit snel gaan. Omdat de natuurlijke afvoer van suikers en zuren minder is, blijven deze stoffen langer tegen je tanden aanliggen. Dat is een ideale voedingsbodem voor slechte bacteriën.

Tandvlees en mondklachten

Naast gaatjes kan een droge mond leiden tot ontstoken tandvlees. Het slijmvlies in je mond wordt minder elastisch en gevoeliger.

Je merkt dit misschien doordat je tandvlees sneller bloedt bij het poetsen of flossen. Ook kun je last krijgen van een branderig gevoel op je tong of aan de binnenkant van je wangen. Dit fenomeen staat bekend als het brandend mondsyndroom, een aandoening die vaak samen gaat met de hormonale schommelingen van de perimenopauze. Een droge mond is ook een open deur voor schimmels.

Mondinfecties

De bekendste is de schimmelinfectie candida (spruw). Je merkt dit aan witte vlekken op de tong of wangen, maar ook aan een vieze smaak.

Omdat je speekselproductie afneemt, kan je lichaam de natuurlijke balans van bacteriën en schimmels minder goed in de hand houden.

Hoe herken je het?

Je hoeft niet meteen in paniek te raken, maar let op deze signalen:

• Je hebt constant dorst, ook als je net gedronken hebt.
• Je lippen voelen droog en gebarsten aan.
• Je hebt een vieze smaak in je mond of een metaalachtige smaak.
• Je merkt dat je sneller last hebt van een slechte adem.
• Je tanden voelen ruwer aan dan normaal.

Herken je deze klachten? Dan is het slim om hier met je tandarts over te praten. Zij zien dit vaker en weten precies wat de impact is op je gebit.

Wat kun je eraan doen?

Gelukkig hoef je je hier niet zomaar bij neer te leggen. Er zijn genoeg manieren om je mond weer comfortabel te maken en je tanden te beschermen.

Verzorging van binnenuit

Water is je basis, maar het is niet altijd genoeg. Probeer regelmatig te sippen gedurende de dag. Koffie en alcohol drogen je mond juist uit, dus matig hiermee. Kauwgom kauwen stimuleert de speekselproductie, maar let op: kies voor suikervrije varianten.

Merk je dat je door de perimenopauze last hebt van opvliegers? Dan kan het helpen om je voeding aan te passen.

De juiste producten gebruiken

Eet minder suiker, want dat voedt de bacteriën in je mond extra nu je speeksel minder bescherming biedt.

Er zijn talloze producten in de supermarkt of drogisterij die speciaal ontwikkeld zijn voor een droge mond. Denk aan mondspoelingen zonder alcohol (alcohol droogt namelijk uit), speciale tandpasta’s die het tandglazuur versterken en sprays die direct verkoeling geven. Merken als Sensodyne of Parodontax hebben specifieke lijnen voor gevoelige tanden en een droge mond.

Bezoek aan de tandarts

Ook zijn er gels verkrijgbaar die je ’s nachts op je tandvlees kunt aanbrengen om het vocht vast te houden. Als je in de perimenopauze zit, is het verstandig om vaker naar de tandarts te gaan.

Misschien ben je gewend om eens per jaar te gaan, maar nu is het raadzaam om eens per half jaar langs te gaan. De tandarts kan vroegtijdig gaatjes opsporen en behandelen voordat ze pijnlijk worden. Ook kan de mondhygiënist je helpen met het reinigen van plekken die je zelf moeilijk kunt bereiken.

Leefstijltips

Roken is een absolute no-go. Roken vermindert de speekselproductie enorm en verhoogt het risico op mondproblemen.

Daarnaast is het belangrijk om je mond te beschermen tegen zuren. Gebruik bijvoorbeeld een rietje als je sap drinkt, zodat het drankje minder in contact komt met je tanden. En poets zacht: een droog mondslijmvlies is gevoeliger voor slijtage door een te harde tandenborstel.

De psychologische kant

We moeten het even hebben over hoe dit voelt. Een droge mond en mondklachten kunnen onzeker maken.

Je bent misschien bang voor een slechte adem of je schaamt je voor je gebit. Dit is normaal, maar het is belangrijk om te weten dat dit een lichamelijk verschijnsel is en geen persoonlijk falen. Het hoort bij de veranderingen die je lichaam doormaakt. Door er open over te praten met je partner of vriendinnen, neemt de schaamte vaak af.

Het belang van een goede routine

Als je merkt dat je in de perimenopauze zit, is het tijd om je mondroutine op te frissen. poets twee keer per dag met een fluoride-tandpasta. Gebruik dagelijks flosdraad of stokers om tussen de tanden schoon te maken. En vergeet je tong niet; een droge mond kan leiden tot een witte aanslag op de tong, die je voorzichtig kunt reinigen met een tongschraper.

Conclusie

De perimenopauze brengt veel veranderingen met zich mee, en je mondgezondheid is er daar een van. Monddroogte en tandklachten als symptoom van perimenopauze zijn vervelende bijwerkingen, maar ze zijn zeker te managen. Door alert te zijn op signalen, je leefstijl aan te passen en de juiste producten te gebruiken, kun je je gebit gezond houden.

Onthoud: je bent niet de enige die hier doorheen gaat. Het is een fase, en met de juiste aanpak kom je er sterker uit.

Dus, pak je waterfles, poets goed en blijf lachen. Je mond – en je lichaam – verdienen die aandacht.